INHOUDSOPGAVE
SIGNALEMENT

Intro
Bergsport en erosie
Hutten in de bergen
Vervoer naar en in de Alpen
Bescherming van de Alpen,
en de daarbij betrokken
organisaties

• CIPRA
• Het Nederlands Alpen Platform (NAP)

Sinds 1945 hebben de berghutten zich gigantisch ontwikkeld. Nu beheren de bergsportverenigingen in totaal 1.607 berghutten en bivakhutten in de Alpen. Daarnaast bestaan er nog een veel groter aantal hutten die niet in het beheer van de alpenvereniging zijn. Het totaal aantal toeristische hutten in de Alpen wordt geschat op 10.000.

Niet alleen het aantal maar ook het comfort van de hutten nam met de jaren toe. Vooral in Duitsland en Oostenrijk ging deze modernisering heel ver. Berghutten ontwikkelden zich tot echte berghotels: kamers met beddegoed, warm en koud stromend water en een restaurant.

Het jaarlijkse bezoekersaantal van de Alpenverenigingshutten wordt nu geschat op 12 miljoen en het aantal overnachtingen op 4 miljoen. Dit is 1% van de totale hoeveelheid toeristische overnachtingen in de Alpen. Met de particuliere hutten erbij zou het precentage wel eens op kunnen lopen tot rond de 5%.

Problemen
Berghutten liggen meestal boven boomgrens en soms ver daarboven. Door deze hoge ligging zijn natuur en milieu rondom de hut erg kwetsbaar. Door de lage temperaturen verlopen tal van biologische processen, zoals de afbraak van organisch afval, zeer langzaam. Bovendien herstelt de vegetatie op grote hoogte maar langzaam van beschadigingen.

De vier belangrijkste problemen zijn:
* watervervuiling,
* energie,
* afval en
* het transport naar de hutten.

Watervervuiling
Berghutten liggen vaak in gebieden die belangrijk zijn voor de drinkwatervoorziening in het dal. De hoeveelheid afvalwater die hutten in de Alpen produceren komt op jaarbasis overeen met ongeveer 100.000 inwoners. En omdat het bezoek aan hutten zich concentreert in de zomer en de weekends, kan de hoeveelheid vrijkomend afvalwater in deze perioden vergeleken worden met de hoeveelheden afvalwater van een grote Nederlandse stad.

Energie
Voor verwarming, verlichting, de keuken en heet water in de berghut is veel energie nodig. Vroeger was op de rug gesjouwd hout de energiebron, tegenwoordig draaien op de meeste hutten diesel- en benzineaggregaten. Door het toegenomen comfort is er meer energie nodig. De omgeving van de berghut is vaak zeer kwetsbaar voor vervuiling van olie of brandstof. Deze vervuiling is bij aggregaten niet te vermijden. Daarom is deze vorm van energie eigenlijk niet te dulden. Daarbij veroorzaken aggregaten vaak onnodig veel lawaai.

Afval
Bij elke menselijke activiteit ontstaat afval. Zo ook op hutten. Er is bedrijfsafval, bijvoorbeeld uit de keuken. Ook zijn er nog steeds bezoekers die hun afval niet mee terugnemen naar het dal. Bij het beheren van hut is afval een groot probleem. Bovendien is het niet alleen een milieuprobleem, maar ook een kostenprobleem, zeker bij hutten die slechts moeizaam bereikbaar zijn.

Transport
Het transport naar de hutten is allang voorbij het stadium van dragers en muilezels. Veel lager gelegen hutten zijn ontsloten voor autoverkeer met speciaal hiervoor aangelegde wegen. Andere hutten hebben een materiaalkabelbaan, of liggen zelfs aan een heuse bergkabelbaan. De meeste hutten zijn echter alleen over een smal bergpad te en kunnen alleen bevoorraad worden met een helikopter.

Een ontsluiting met een weg of kabelbaan betekent voor sommige problemen (bijvoorbeeld de afvalverwijdering) ook een makkelijke oplossing. Het grootste milieuprobleem, het probleem van de watervervuiling, wordt echter door het toegenomen dagbezoek veel groter. Er komen bovendien bezoekers van een heel ander karakter die betere service verwachten.

OPLOSSINGEN

Watervervuiling
De watervervuiling is vooral in Oostenrijk intensief onderzocht. Hierbij bleek het wel degelijk ook in het hooggebergte mogelijk het water op biologische wijze te zuiveren met een reinigingsgraad van 95% in plaats van de gangbare 30%. Hierbij wordt gebruik gemaakt van een composttoilet, een vetafscheider voor het afvalwater in de keuken en wordt het organisch afval in de keuken mee gecomposteerd. De kosten voor dit systeem zijn echter immens. Voor de toekomst van 10.000 Alpenhutten is voorlopig meer te verwachten van oplossingen die uitgaan van het op een verstandige manier terugdringen van het watergebruik. Een goed voorbeeld is de verplichting in bijv. Oostenrijk om een lakenzak te gebruiken op het Matratzenlager. Hierdoor hoeven de dekens minder vaak te worden gewassen en dit vermindert het waterverbruik, en daarmee ook de watervervuiling.

Energie
In de praktijk worden al veel hernieuwbare energiebronnen gebruikt. Met name zonnepanelen zijn door de kracht van de zon in het hooggebergte een goede mogelijkheid. Andere technologieën, zoals windmolens of mini-waterkrachtcentrales, kunnen ook worden ingezet. Zowel windmolens als kleine waterkrachtcentrales moeten nog wel verder ontwikkeld worden. Door de moeilijke omstandigheden fungeren deze systemen nu nog niet voldoende. Denk aan stormen met extreme windsnelheden, erosie en lawines voor waterkrachtcentrales.

Afval
Voor de verwijdering van afval bestaan goede oplossingen. Hierbij moet een beroep op de huttenbeheerder én op de huttenbezoeker worden gedaan. De huttenbezoeker neemt de verpakkingen van de zelf meegenomen etenswaren mee terug naar het dal. Dit is een bewustwordings- en mentaliteitsprobleem. Het gewicht kan immers geen probleem zijn als de verpakkingen met hun inhoud naar boven zijn meegedragen.

De huttenwaard zal de keuken zo moeten organiseren dat zo weinig mogelijk verpakkingsmateriaal vrijkomt. Het nog resterende afval moet zorgvuldig worden gescheiden. Het goed (en verantwoord) brandbare afval kan worden meeverband in de meestal aanwezige houtkachel. Het organische afval kan worden gecomposteerd.

Transport
Een oplossing voor het transportprobleem  bestaat uit het minimaliseren van het benodigde transportmateriaal. Gebruik indien mogelijk plaatselijk voorhanden materialen. Zo heeft de laagst gelegen Zwitserse Alpenhut een klein moestuintje.

TENSLOTTE

Er zijn dus zeer veel oplossingen voor de diverse deelproblemen. Dit zijn veelal technologische oplossingen. Belangrijk zijn echter dat alle gebruikers van hutten als vanzelfsprekend doordrongen zijn van de noodzaak zich aangepast te gedragen. Bergsporter, huttenwaard en huttenbeheerder moeten zich dit eigen maken, anders leiden technologische vernieuwingen niet tot een structurele verbetering.