[De Ofenhorn in het Binntal, Wallis, Zwitserland] [Foto]

Milieukeurmerk in de Alpen

De vakantie staat voor de meeste mensen weer voor de deur en de bestemming moet worden gekozen. Zo kunnen de schoonheid van het landschap, de cultuur maar misschien ook de wijze waarop men ter plaatse van de vakantiebestemming met natuur en milieu omgaat een rol spelen. Een milieukeur voor hotels, restaurants of gemeenten kan een handvat zijn bij het bepalen van de vakantiebestemming. Dit artikel geeft achtergrondinformatie over de totstandkoming van milieukeuren in de toeristische sector.

Door het grote aantal toeristen dat jaarlijks de Alpen bezoekt (in 1995 bijna 60 miljoen) is het noodzakelijk om het toerisme op een meer ecologische manier aan te pakken. Om te voorkomen dat bedrijven zich milieuvriendelijk noemen zonder dat het daadwerkelijk zo is zijn milieukeuren in het leven geroepen. De toerist weet dan waar hij of zij aan toe is en voor de bedrijfseigenaar is een keurmerk een marktvoordeel op de concurrentie zonder certificering. Een eenvoudig voorbeeld van milieuvriendelijker handelen in een hotel is het afschaffen van 1 persoons wegwerp verpakkingen bij het ontbijt. 

Of de introductie van een milieukeurmerk succesvol is hangt van diverse factoren af. Deze factoren zijn onder andere:
- een hoge eigen verantwoordelijkheid door de deelnemers;
- openheid in de wijze van handelen omtrent het keurmerk;
- het keurmerk moet voor velen toegankelijk zijn.
Daarnaast is het van belang dat het keurmerk door zowel de deelnemers (hotels e.d.) als door de consumenten serieus genomen wordt en wordt geaccepteerd.

Öko-Grischurn

Eén van de milieukeuren die in de Alpen wordt gebruikt voor hotels is het "Öko-Grischurn" label in de regio Graubünden te Zwitserland. Doel is dat de gast herkent welke pensions/hotels het milieu zo min mogelijk belasten en regionaal en ecologische inkopen. Het symbool van dit keurmerk is een steenbok. De toekenning van het keurmerk gebeurd op basis van het aantal behaalde punten bij de certificering. Bij de certificering wordt gelet op: afval, water, lucht & lawaai, energie, voorzien in eigen onderhoud, inrichting en bouw, bureau-ecologie, verkeer, omgeving en informatie en bedrijfsvoering. Voor elk van de onderwerpen worden punten gegeven, hoe minder (negatieve) punten gescoord worden hoe milieuvriendelijker er gehandeld wordt. Het aantal punten dat gescoord wordt vertaald zich in het aantal steenbokjes. Het aantal punten dat nodig is om één steenbok te verdienen is vrij eenvoudig te halen. Men moet onder andere enkele inheemse producten op de menukaart hebben staan. Voor het verkrijgen van een tweede steenbok moet men enkele consequentere maatregelen nemen. Het vormt een logisch gevolg op één steenbok. Voor drie steenbokken moet men consequent ecologisch handelen en regionale producten inkopen. Vier steenbokken wordt verkregen als men ook op de andere aandachtsgebieden ‘milieuvriendelijk’ scoort. Om een vijfde steenbok te verdienen is het zaak dat de gasten actief betrokken worden op het gebied van het milieu.

Umweltsiegel Tirol
Een ander succesvol milieukeur in de Alpen is ‘Umweltsiegel Tirol’ dat zowel in Tirol (Oostenrijk) als in Zuid-Tirol (Italië) wordt gebruikt. ‘Umweltsiegel Tirol’ geldt voor hotels, pensions e.d. en eetgelegenheden. Het keurmerk wordt verstrekt door het Bundesland Tirol en de uitvoering vindt plaats door de ‘Tirol Werbung’ in samenwerking met meerdere partners. Relevante en vooral toetsbare criteria zijn de kern van het milieukeurmerk. De criteria hebben betrekking op de gebieden: afval(vermindering), (afval)water, lucht, energie, bodem, verkeer, lawaai en informatievoorziening aan gasten en medewerkers. De criteria worden eens in de twee à drie jaar bijgesteld aan de dan heersende stand van de (milieu)techniek. Het keurmerk is over het algemeen slechts één jaar geldig, dit houdt de deelnemers scherp. Voor de betrouwbaarheid van het milieukeur dient de controle op de naleving van de criteria te gebeuren door speciaal opgeleide controleurs.

Ruim een jaar na de introductie van het keurmerk hebben al 122 Tiroler ondernemingen het ‘Umweltsiegel Tirol’ overhandigd gekregen. Ook in Zuid-Tirol slaat het aan, in het eerste jaar hebben ruim 70 ondernemingen het milieukeur toegekend gekregen.

Hutten 
Ook aan Alpenhutten worden tegenwoordig milieukeuren verstrekt onder andere door de Oostenrijkse Alpenvereniging. De hutten die in aanmerking willen komen moeten onder andere zo min mogelijk afval produceren, er moet gewerkt worden met water besparende kranen en moet zo optimaal mogelijk worden omgegaan met energie. Inmiddels hebben al vier Oostenrijkse hutten zo’n keurmerk gekregen, te weten: Liezener Hütte, Dr. Steinwender Hütte, Klagenfurter Hütte en de Warnsdorfer Hütte. In navolging van de Oostenrijkse Alpenvereniging heeft de Duitse Alpenvereniging ook een milieukeur voor Alpenhutten in het leven geroepen.

Groene koffer
Hierboven zijn slechts enkele keurmerken aanbod gekomen, de lijst met milieukeuren op het gebied van het toerisme in de Alpen bestaat reeds uit ruim 20 keurmerken. Om te voorkomen dat toeristen door de bomen het bos niet meer zien wordt gewerkt aan een voor heel Europa geldend keurmerk, namelijk "De groene koffer". Hier valt echter nog niet veel over te vertellen omdat het keurmerk nog in voorbereiding is. Wel is het al bekend dat het keurmerk niet aan individuele ondernemingen wordt verstrekt maar aan gemeenten.

Nederlanders en milieuvriendelijke vakanties
Uit een onderzoek gehouden in 1998 door de ANWB naar duurzaam toerisme is informatie verzameld over in hoeverre Nederlanders rekening willen houden met natuur en milieu tijdens de vakantie en hoeveel ze hiervoor over hebben. Van alle Nederlanders gaat ongeveer 30% wel eens naar de Alpen op vakantie met als belangrijkste reden de natuur. In de onderstaande tabel worden kort enkele uitkomsten van het onderzoek weergegeven.

Tabel Antwoorden van Alpengangers op gestelde vragen (alle Alpengangers=100%).
- auto als vervoermiddel 77%
- weet van het bestaan van groene hotels 11%
- interesse in groene vakanties 18%
- bereid om 5% of meer te betalen voor een groene vakantie 17%

Uit het onderzoek blijkt dat bijna één vijfde van de Nederlanders geïnteresseerd is in groene vakanties. Hopelijk vertaalt zich dit ook in een toename van het bezoeken aan milieuvriendelijke hotels of pensions en de deelname aan groene vakanties.