ALPIJN 2000

Milieuzorg binnen toerisme en recreatie.

De huidige milieu omstandigheden staan blind gebruik van de natuur voor economische doeleinden 
niet meer toe. Waar vroeger allerlei milieu beschermingsorganisaties acties ondernamen voor het 
milieu wordt dit nu ook door de bedrijven zelf gedaan. Veel organisaties zien steeds meer in dat het 
milieu een belangrijke plaats binnen de bedrijfsvoering moet innemen wil de bedrijfsvoering duurzaam 
zijn. Deze trend is ook zichtbaar binnen toerisme en recreatie. Het milieu vriendelijk(-er) maken van 
een organisatie noemt men milieuzorg.

Productgerichte milieuzorg
Een in Nederland toegepast instrument voor milieuzorg binnen toerisme en recreatie is het 
Productgerichte Milieuzorg (PMZ) management systeem. Dit is een systematisch opgezet 
beheersysteem waarmee alle inspanningen en activiteiten binnen een bedrijf zodanig worden 
gestructureerd dat de milieubelasting van producten (en diensten) in de keten continue kan worden 
beheerst, beperkt en waar mogelijk worden voorkomen.
Op dit moment worden in Nederland voor onder andere de Algemene Nederlandse Vereniging van 
VVV’s (ANVV), het Algemeen Nederlands Verbond van Reisondernemingen (ANVR) en de 
Vereniging van Buitensportondernemingen Nederland (VeBON) PMZ systemen ontwikkeld.

Een PMZ systeem is een systeem dat volgens dat werkt volgens de “Demming-cyclus” werkt, deze 
cyclus bestaat uit de acties: plannen, doen, controleren en evalueren. De ontwikkeling van een PMZ 
systeem bestaat uit 8 stappen welke aan de “Demming-cyclus” gekoppeld kunnen worden. 
De acht stappen gekoppeld aan de cyclus zijn:
Plannen:
  Startbeslissing over ontwikkeling PMZ
  Kiezen van product welke milieuvriendelijker moet worden
  Managementbeslissing over keuze product
Doen:
  Met de ketenpartners verbeterprojecten voor het product vaststellen
  Met de ketenpartners een verbeterproject kiezen
Controleren:
  Uitvoeren en monitoren verbeterproject
Evalueren:
  Het verbeterproject evalueren
  Managementbeslissing of PMZ van belang is voor de onderneming.

Na de invoering van een PMZ systeem zal de cyclus telkens opnieuw doorlopen moeten worden. De 
nadruk zal dan komen te liggen op waarborgen van de behaalde resultaten en op het vaststellen en 
halen van nieuwe doelstellingen. De implementatie van een PMZ kost circa één jaar.

Voordelen
De invoering van een PMZ kan voor een organisatie diverse voordelen hebben. De voordelen kunnen 
uitgesplitst worden naar onder andere economische-, concurrentie-, milieuvoordelen. Bij economische 
voordelen kan gedacht worden aan besparing op gebruikte materialen. De invoering van een PMZ kan 
de markt- en concurrentiepositie verbeteren. Zo kan een groen imago bij de keuze tussen verschillende 
bedrijven de doorslag geven. Het milieuvoordeel is terug te vinden in het verlagen van de risico’s op 
het gebied van milieugerichte productaansprakelijkheid.
Daarnaast biedt het PMZ meer ruimte voor eigen bedrijfsoplossingen en heeft tevens als voordeel dat 
snel en adequaat ingespeeld kan worden op milieuregelgeving. De overheid zal meer een 
“gesprekspartner” worden in plaats van wetgever. Tenslotte zal de invoering van PMZ systemen in de 
toeristisch, recreatieve sector naar verwachting leiden tot milieu vriendelijk(-er) arrangementen.

Voorbeeld vakantie Alpen
Voor de Alpen kan dit betekenen dat de daar opererende organisaties op een meer gestructureerde 
doelgerichte manier rekening gaan houden met het Alpenmilieu. Nieuwe en bestaande milieu 
verbeteringsmethoden kunnen bij ontwikkeling, inkoop en uitvoering worden meegenomen. Als 
voorbeeld wordt hieronder weergegeven wat dit voor een weekarrangement in de Alpen kan betekenen.

Vervoer
Voor vervoer zal gestreefd worden voor verschuiving van autogebruik naar minder vervuilende 
vervoersmogelijkheden. Ook de keuze van het gebied kan een vermindering van vervuiling door 
vervoer verminderen. Indien een gebied dichter bij het land van vertrek ligt of er goed openbaar 
vervoer aanwezig is kan dat leiden tot minder autokilometers. Via o.a. voorlichting of inkoop kan een 
verandering in vervoersgebruik tot stand komen.

Verblijf
Met behulp van checklisten kan voor milieuvriendelijk verblijf worden gekozen. Op deze lijsten 
kunnen onderwerpen zoals het bezit van een milieukeurmerk voor accommodaties of het verantwoord 
omgaan met energie (bijvoorbeeld spaarlampen en waterbesparende installaties) staan. Deze ljisten 
kunnen ook voor een accommodatiebeheerder een bron van informatie zijn om milieuvriendelijker te 
werken en aan de wensen van een klant te kunnen voldoen.

Vermaak
Binnen vermaak zal voornamelijk gekozen worden voor het “zachte toerisme” en in mindere mate, of 
helemaal niet, voor hardere vormen. 

Mentaliteitsverandering
Of deze initiatieven succesvol zijn zal nog moeten blijken, de verwachting is van wel. Wat echter niet 
vergeten moet worden is dat organisaties nog altijd afhankelijk zijn van de wensen van een consument. 
Een mentaliteitsverandering waardoor de klant meer milieuvriendelijk(-er) programma’s koopt is 
daarom zeer wenselijk.


René van den Berg
Consultancy and Research for Environmental Management (CREM)
tel.: 020 - 627 49 69
email: vandenberg.rt@crem.nl