ALPIJN 2000

Nationaalpark(en) in Zwitserland

De Zwitserse milieuorganisatie Pro Natura is op twee fronten bezig met betrekking tot nationaalparken 
in Zwitserland. Enerzijds probeert ze het huidige, en enige, nationaalpark in het kanton Graubünden, uit 
te breiden. Anderzijds worden er acties ondernomen om tot een tweede nationaalpark in Zwitserland te 
komen.

Uitbreiding huidig nationaalpark
Het Zwitserse nationaalpark is in 1914 opgericht en is sinds de oprichting enkele malen uitgebreid. De 
laatste uitbreiding dateert echter uit begin jaren zeventig. Met circa 170 km2 is het park een van de 
kleinste in de Alpen. Ook voor de dieren in het park is het gebied aan de kleine kant om goed te 
overleven. Daarnaast komen verschillende typische Alpengebieden, zoals geröllvelden, niet in het park 
voor en liggen enkele zeer waardevolle meren en moerassen net buiten de huidige parkgrenzen. Dit 
alles was aanleiding om na te denken over uitbreiding van het nationaalpark. 

Zones
In de nieuwe situatie wordt het park opgedeeld in twee zones, te weten de kernzone en de 
omgevingszone. In de kernzone is inmenging van de mens op de ontwikkeling van flora en fauna niet 
toegestaan. De bezoekers van het park hebben alleen toegang tot de gemarkeerde wegen het park in. De 
kernzone zal bestaan uit het huidige nationale park uitgebreid met circa 30 km2, dit is een uitbreiding 
van circa 20%. In de omgevingszone daarentegen is enig menselijk handelen wel toegestaan. Land- en 
bosbouw is toegestaan zolang dit in harmonie plaatsvindt met de natuur. Met betrekking tot de 
landbouw is dit geen probleem omdat al een groot deel van de landbouw in het Engadin al op 
biologische wijze plaatsvindt. Ook is ‘zachte toerisme’ in de omgevingszone toegestaan, evenals vrije 
toegang.  Het gebied dat tot de omgevingszone behoort zal circa 300 km2 gaan beslaan.

Proefgemeente Lavin
In mei 1999 heeft de gemeente Lavin in Graubünden zich uitgesproken voor uitbreiding van het 
huidige nationaalpark. De gemeente Lavin loopt in de regio voorop als het gaat om het huidige 
nationaalpark uit te breiden. Binnen de gemeente Lavin liggen enkele natuurgebieden die zeer 
waardevol zijn en die, bij doorgang van het project, tot de uitgebreide kernzone gaan horen. De 
omgevingszone heeft betrekking op 21 gemeenten. Naast de gemeente Lavin is er een commissie in het 
leven geroepen, bestaande uit politici, landgebruikers, parkbeheerders en onderzoekers., die de weg 
naar uitbreiding van het nationaalpark in goede banen moeten leiden. Door dit grote aantal 
belanghebbenden zal het nog enige tijd duren voordat de uitbreiding van het nationaalpark gerealiseerd 
is.

Tweede nationaalpark in Zwitserland?
Toen het huidige nationaalpark in 1914 werd opgericht was het het eerste nationaalpark in de Alpen. 
Sindsdien zijn er in de andere Alpenlanden diverse nationaalpark ontstaan. Zwitserland is in deze 
ontwikkeling achter gebleven en is het bij één nationaalpark gebleven. Wel zijn er enkele kleine 
natuurreservaten, maar de natuurbescherming daar is minder dan in een nationaalpark.

Pro Natura, de organisatie die ook aan het begin stond van de het huidige Zwitserse nationaalpark, is 
bezig met de voorbereidingen om tot een tweede nationaalpark te komen. Dit houdt niet in dat al vast 
staat dat er een tweede nationaalpark komt maar de kansen lijken goed.

Om een gebied uit te roepen tot een nationaalpark moet aan specifieke voorwaarden voldaan worden. 
Deze richtlijnen zijn vastgelegd door de IUCN (World Conservation Union). Voor Zwitserland 
betekent dit dat het oppervlak van een nieuw nationaalpark minstens 100 km2 groot dient te zijn (met 
uitzondering van de Jura, hier mag een nationaalpark namelijk 50 km2 bedragen). Een deel van het 
nationaalpark dient onder de boomgrens te liggen zodat voorkomen wordt dat rots- en sneeuwvelden 
tot nationaalpark worden verheven. 

Genoeg keus
In Zwitserland zijn meer dan 40 gemeenten die over genoeg natuurgebied beschikken om er een 
nationaalpark van te maken of waar een bestaand natuurreservaat omgezet kan worden in een 
nationaalpark.

Het ontwikkelen van een nieuw nationaalpark kost veel geld. Het geld moet door middel van 
schenkingen en sponsoring bijeen gebracht worden. In de eerste fase wordt door onderzoekers de 
mogelijkheden tot realisatie en de voor- en nadelen van een nationaalpark voor de betrokken regio’s en 
de kosten geïnventariseerd. In de tweede fase, in 2001, wordt het idee van het nationaalpark voorgelegd 
aan geselecteerde gemeenten. Bij deze gemeenten wordt dan gepeild of er voldoende draagkracht voor 
is en worden proefprojecten meer vormgegeven. Aansluitend wordt een regio uitgekozen waar het 
nieuwe nationaalpark gevestigd zal worden. Het is plan van de lange adem, de voltooiing van het 
tweede nationaalpark in Zwitserland is gepland voor 2009. Pro Natura biedt haar kennis aan om tot een 
tweede nationaalpark te komen maar zal geen leidende rol hebben in de keuze van de locatie van het 
tweede nationaalpark.

Hopelijk leidt het idee dat op dit moment nog in haar kinderschoenen staat tot een tweede 
nationaalpark. Wij houden u op de hoogte.