Bergen en bossen in Graubuenden f004 foto Ellen ©

De orkaan Lothar die in december 1999 zoveel schade aanrichtte, heeft de onderzoekers die in de bosbouw werkzaam zijn, op scherp gezet. Wat staat er te gebeuren op alle aangetaste hellingen? In hoeverre kan men nog rekenen op bescherming tegen lawines? En hoe ontwikkelt de natuur zich, als er opeens grote kale plekken in het bos zijn ontstaan?
Het Zwitserse Instituut voor bos-, sneeuw- en landschapsonderzoek (WSL) is een 'Lotharproject' gestart. De gevolgen van de schade zullen worden onderzocht; het verloop van het natuurlijke herstel van het bos zal worden gevolgd; verder kan men bij het WSL terecht voor adviezen, bijvoorbeeld met betrekking tot de vraag of het waaihout geruimd moet worden. Tot dusver heeft het onderzoek een aantal feiten opgeleverd.
Ook beschadigde bossen bieden nog wel bescherming tegen lawines. De omgewaaide bomen en hun wortelstelsels geven voorlopig voldoende structuur. Als de bomen vergaan neemt die structuur geleidelijk af, maar nieuw bos heeft dan intussen de gelegenheid gekregen om op te komen. Het is dus niet zo, dat al het waaihout onmiddellijk geruimd dient te worden. Steile hellingen met stormschade zijn kwetsbaarder (en bieden dus ook minder bescherming) dan flauwere hellingen. Ook de hoogteligging van het beschadigde bos is van belang: hoe hoger je komt, hoe eenzijdiger het karakter van het bos (op grote hoogten groeien alleen sparren). Dit gebrek aan variatie maakt die bossen ook kwetsbaarder.
Grote open plekken in het bos vormen een risico met betrekking tot nieuwe stormen. De door de storm ontstane open plekken bieden uit het oogpunt van de natuur echter enorme mogelijkheden. Vele planten en dieren krijgen door de plotselinge toename van lucht en licht een kans. Het dode en rottende hout vormt bovendien een rijke voedingsbron. Dat geldt helaas ook voor het schadelijke kevertje dat luistert naar de naam 'boekdrukkertje'. Dit kevertje zal in aantal explosief toenemen. Het WSL onderzoekt wat daar tegen te doen is.

Bron: Natur+Mensch 1/2000

Alpijn 2001

Na tien jaar onderhandelen is er een doorbraak in de besprekingen over de Alpenconventie te melden: het verkeersprotocol, dat deel uitmaakt van de Alpenconventie, bij die overeenkomst is eindelijk ondertekend, zonder voorbehoud en unaniem. Dat gebeurde op 31 oktober van dit jaar, tijdens de 6e Alpenconferentie te Luzern, waar de milieuministers van de acht Alpenstaaten en de Europese Gemeenschap bij elkaar waren. Het verkeersprotocol zal nog geratificeerd moeten worden door de parlementen van de afzonderlijke lidstaten. Dit is goed nieuws daar het verkeersprotocol jarenlang hevig omstreden was. De Alpenconventie, die in 1991 werd ondertekend, is een raamovereenkomst met als doel: de bescherming en de duurzame ontwikkeling van de Alpen. Meer concrete afspraken moesten in de uitvoeringsprotocollen worden geformuleerd. Juist bij het verkeersprotocol stagneerde dit proces van tenuitvoerlegging. De situatie was de laatste jaren bijna uitzichtloos te noemen: er kon maar geen overeenstemming worden bereikt. De tekst van het protocol is dan ook regelmatig opnieuw opgesteld. Nu is het dan eindelijk ondertekend. Kort gezegd komt de inhoud hierop neer:

Bron: CIPRA-Info nrs 57 en 58

Alpijn 2001

Twee meren in Graubuenden f013 foto Ellen ©

In de energiewereld is men druk doende om eco-labels te ontwikkelen voor milieuvriendelijk gewonnen elektriciteit. Milieubewuste energieklanten kunnen kiezen voor het gebruik van ecostroom: deze klanten betalen dan (op vrijwillige basis) een meerprijs aan hun energieleverancier, met de afspraak dat die meerprijs besteed wordt aan de uitbreiding van de milieuvriendelijke productiecapaciteit. Zo kan er in wind- en zonne-energie worden geïnvesteerd.
Men is het er niet over eens, in hoeverre energie uit waterkracht milieuvriendelijk te noemen is. Water is in principe een hernieuwbare energiebron, en bij het opwekken van waterkracht komen geen luchtverontreinigende stoffen vrij, maar een waterkrachtcentrale vormt een landschappelijke aantasting van betekenis (denk aan stuwen, kunstmatige meren en stroombekkens).
In Duitsland heerst de opvatting dat waterkracht wel een ecolabel verdient. In Zweden kunnen alleen bestaande centrales zo¹n label krijgen, in de USA alleen de centrales met een beperkte capaciteit. Er is dus geen mondiale definitie van 'groene waterkrachtenergie' te geven. In Zwitserland (waar 60% van de binnenlandse stroomproductie uit waterkracht afkomstig is) heerst de opvatting dat de door de consument te betalen meerprijs voor ecostroom niet moet gaan naar de bouw van nieuwe waterkrachtinstallaties, maar naar sanering van de bestaande centrales en herstel van hun nabije omgeving.

Bron: Natur+Mensch 2/2000

Alpijn 2001

Voor ski-, sneeuwschoen- en snowboardtochten buiten de pistes bestaan nog geen bindende richtlijnen die de deelnemers verplicht tot gepast gedrag in ongerepte natuur. Vooral door de sterke toename van sneeuwschoenwandelingen ontstaan nieuwe gevaren voor flora en fauna en daardoor nieuwe conflicten met de natuurbescherming. Om onnodige verboden of beperkingen voor te zijn heeft de 'Schweizer Alpenclub (SAC)' in heel Zwitserland een code voor natuurverantwoorde wintertochten opgesteld.

Ongeveer dertig commerciële aanbieders van wintertochten hebben de code ondertekend. De code is gezamenlijk opgezet door toeristische organisaties en natuur- en milieuorganisaties. De code verplicht de commerciële aanbieders van wintertochten enige grondbeginselen en het nakomen en handhaven van verscheidene regels en tips. Deze zijn ook van kracht voor de deelnemers van de tochten. Door de wijdverspreide informatiebrochures hoopt de SAC het gedrag van de deelnemers te kunnen beïnvloeden en een positieve impuls aan natuurbescherming te geven.

De code:
Als milieubewuste bergtoeristen zijn wij op de hoogte van de bedreigingen van de natuur veroorzaakt door het Alpentoerisme. Wij verklaren om bij de uitoefening van onze bergsport het schaden van flora, fauna en berglandschap tot het minimum te beperken.

Aanbieders van wintertochten verplichten zich tot

De informatiebrochure die door de SAC wordt uitgegeven is ook bij de NMGA op te vragen.

Alpijn 2001

Voor wie niet per vliegtuig, auto of bus naar de Alpen wil reizen staat de trein ter beschikking. De voordelen van de nachttrein zijn evident: slapen terwijl je reist, en minder belasting van milieu en landschap. Nadelen zijn er ook: het vliegtuig is, over het algemeen, sneller, de auto is flexibeler, de bus is goedkoper. Omdat het aantal passagiers van nachttreinen afnam en het materieel verouderde, werden in de jaren tachtig veel nachttreinen geschrapt. De autoslaaptreinen en bepaalde wintersporttreinen bleven wel populair. Sinds een paar jaar stijgt het aantal nachttrein-reizigers weer langzaam. Daarom wordt opnieuw geïnvesteerd in het nachttreinennet.
NS Internationaal heeft modern materieel ingezet voor de nachttrein naar Milaan. Ook de frequentie van deze trein is opgevoerd. Om de lijn rendabel te maken, zijn passagiersrijtuigen en goederenwagons aan elkaar gekoppeld. Dit project moet wel voldoende reizigers trekken wil het voortbestaan. Zijn er voldoende reizigers, dan wordt het nachttreinennet misschien verder uitgebreid. Het nieuwe materieel zal dan ook op andere trajecten worden ingezet. Trekt de nachttrein naar Milaan onvoldoende passagiers, dan zal die investering achterwege blijven. Wat voor gevolgen dat heeft voor het voortbestaan van de huidige nachttreinen is niet duidelijk.

Bron: Dagblad Trouw 3.6.2000

Alpijn 2001