Alpenlandschap in Graubuenden f003 foto Ellen ©

Half oktober was ik in Trento (Noord-Italië) voor het jaarlijkse congres van de CIPRA (Commission Internationale pour la Protection des Alpes). Het congresthema was de rol van het toerisme voor de lokale economie in de Alpen. Het blijkt dat hier nog erg weinig over bekend is. Er zijn wel veel economische gegevens over de bijdrage van het toerisme op landelijk niveau (bijv. het nationaal product) en in sommige gevallen is dit ook voor een kanton of provincie berekend. Tot dusverre hebben de economen echter nauwelijks gekeken op het niveau van een gemeente of een regio. Wat is nu de werkelijke economische betekenis van het toerisme voor de inwoners van een gemeente of een bergdal? Kennis hiervan is wel degelijk van belang. Immers, toerisme kan wel zeker een positieve bijdrage leveren aan de leefbaarheid van een berggemeente en daarmee soms ook aan behoud van natuur en landschap.

Mogelijkheden om zo'n rol van het toerisme te versterken zijn het promoten van streekproducten en de verkoop aan toeristen. Hiervoor is in de eerste plaats nodig een goede samenwerking binnen de toeristische regio's. Hoteliers en boeren moeten afspraken maken. In de tweede plaats moet er ook een bereidheid zijn bij de gasten om de lokale producten te eten of af te nemen. Saillant in dit verband is dat wij Nederlanders een slechte naam hebben. De spreekwoordelijke caravans die vol levensmiddelen naar de Alpen reizen, rijden in groten getale rond. Nederlandse vakantiegangers geven per persoon aanzienlijk minder uit dan vakantiegangers uit de ons omringende landen. Een positieve bijdrage aan de Alpen kunnen wij, gasten uit Nederland, ook leveren door boodschappen te doen bij een kruidenier in een alpendorp of producten van een lokale boerderij of wijngaard af te nemen. Een bijdrage aan het Alpenmilieu kunnen wij bovendien leveren door lokale producten te kopen die biologisch zijn geproduceerd. Vraag de verkoper naar biologische producten. Het stellen van de vraag heeft waarde, zelfs als er geen biologische producten beschikbaar zijn. Als de vraag maar voldoende gesteld wordt, volgt het aanbod wel.

Een niet geprogrammeerd thema van het CIPRA-congres was de klimaatverandering: het regende en regende maar door, en in andere delen van Noord-Italië werd grote schade aangericht door kolkende waterstromen. In Trento bleef de schade gelukkig beperkt tot de oogst van boom- en wijngaarden en vielen er geen slachtoffers. Wel gaven de gebeurtenissen te denken. Grote neerslaghoeveelheden in het najaar komen vaker voor in de Zuidalpen en natuurrampen zijn in berggebieden een frequenter verschijnsel dan in ons lage land. Er zijn echter aanwijzingen dat het klimaat in West-Europa verandert. Hogere temperaturen, waardoor neerslag niet als sneeuw valt, maar direct naar beneden spoelt, en intensievere neerslag horen daarbij. In Den Haag wordt er tijdens het schrijven van dit stukje over onderhandeld bij de Klimaatconferentie. Het welslagen van deze conferentie is ook voor de leefbaarheid van de Alpen van wezenlijk belang.