Uit het bestuur / verkeer

Het onderwerp verkeer is al vele jaren een hot item in de Alpenpolitiek. De NMGA en de milieubeweging in de Alpen roepen al sinds lange tijd de toeristen op om bij het reizen naar de Alpen zoveel mogelijk gebruik te maken van het openbaar vervoer (trein of bus). Belangrijke argumenten hiervoor zijn het mindere gebruik van energie, de geringere milieubelasting en het effectiever ruimtegebruik. Het percentage Nederlanders dat met de auto naar de Alpen reist is echter niet gedaald onder de 70%. Belangrijke factoren lijken "auto"matismen in het gedrag, maar ook problemen als meenemen van bagage en gebrekkig(e informatie over) openbaar vervoer ter plaatse.

Gelukkig breekt nu in de toerismesector het besef door dat voor een duurzaam toerisme en een goed perspectief voor de sector het aandeel toeristen dat met het openbaar vervoer reist moet toenemen. Steeds meer toeristische bestemmingen maken het onaantrekkelijk of onmogelijk om met de auto in de plaats te komen. Steeds minder zie je folders van toerisme-oorden waarin met grote letters wordt aangegeven hoe gemakkelijk ze vanaf de snelweg te bereiken zijn.

Ondersteund door het Nederlands Alpenplatform, waarin de NMGA participeert, worden toeristische aanbieders in de Alpen en inkopers van reisorganisaties in Nederland samengebracht om duurzame reispakketten aan de Nederlandse consumenten te kunnen aanbieden. Hiervoor blijkt grote belangstelling. Grote Nederlandse reisorganisaties zoals TUI-Nederland en grote toerisme-plaatsen, zoals Bad Hofgastein in Oostenrijk en Saas in Zwitserland zijn sinds eind vorig jaar in gesprek om te komen tot reisaanbiedingen waarbij openbaar vervoer comfortabel en voordelig wordt aangeboden samen met verzorgd transport van de mee te nemen bagage. Dit biedt goede perspectieven om te komen tot een verdere toename van het aandeel Alpentoeristen die met het openbaar vervoer reizen.

Ook binnen de "harde" economische wereld breekt het inzicht door dat er met vervoer en transport in de Alpen iets moet veranderen. In opdracht van de OESO (Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling) is een studie uitgevoerd naar duurzaam en milieuvriendelijk verkeer in de Alpen. Op basis van de door de Alpenstaten ondertekende Alpenconventie en criteria van de WHO (Wereld Gezondheids Organisatie) concludeert men dat zeer grote reducties van emissies van het verkeer noodzakelijk zijn. Deze reducties kunnen blijkens deze studie voor het personenverkeer voor minder dan de helft door technologische verbeteringen worden bereikt (bijv. schonere en zuiniger automotoren). Voor bijna 60% moet dit worden bereikt door veranderingen in het verminderd of veranderd gebruik van de auto, zoals bijvoorbeeld het nemen van het openbaar vervoer.

Beleidsmatig vinden er enkele goede ontwikkelingen plaats. In de praktijk van alle dag is er echter nog geen sprake van een keer ten goede. Zowel het personen- als vrachtvervoer over de weg blijft fiks doorgroeien in de Alpen. Positieve intenties en studies veranderen dit niet. Dat gebeurt pas als er echte en ingrijpende maatregelen getroffen worden om het vervoer per bus en trein te bevorderen. Vorig jaar bleek toen de Gotthardtunnel een week was afgesloten in verband met het lawinegevaar dat de luchtkwaliteit in het dal direct sterk verbetert. Een sterke afname van de hoeveelheid verkeer leidt tot een aantoonbaar drastische afname van de luchtvervuiling!

De NMGA zal u daarom blijven oproepen om ter wille van landschap en milieu met het openbaar vervoer naar de Alpen af te reizen. We weten dat deze oproep alléén niet tot gedragsaanpassing bij iedereen kan leiden. Daarvoor zijn we afhankelijk van het succes van de touroperators bij hun omschakeling naar duurzame reizen en van maatregelen van de politiek en overheid om het reizen per openbaar vervoer aantrekkelijker te maken.

Mei 2000

Zie voor een txt-versie van dit artikel 00bestuur.txt.

De regering van Tirol heeft onlangs een onderzoek gepubliceerd over de toestand van het bos, de luchtverontreiniging en maatregelen op het gebied van bosbouw om de bossen te verbeteren. Het rapport heeft betrekking op het jaar 1999 en is volledig in te zien op het Internet.
Van het rapport beschrijven we hier de belangrijkste punten.

Catastrofe
Het jaar 1999 wordt gezien als een catastrofe jaar. Er waren enorme lawines in het alpine gebied boven de boomgrens, morenen erosie. De onberekenbaarheid van de natuur werd weer eens duidelijk. Het gevolg hiervan was dat de veelvuldige werking van het bos in de bergdalen weer in de belangstelling kwam. Met name de beschermende functie van het bos kwam hierbij naar voren.

Stand van zaken 1999
In 1999 is een inventarisatie gemaakt van de bostoestand door de kruinen van de bomen te onderzoeken. Hieruit bleek dat ten opzichte van 1997 een duidelijke verslechtering van de naalddichtheid was te constateren. Dit is de slechtste toestand sinds de start van de onderzoeken in 1984. Het aantal volkomen gezonde bomen is hiermee gezakt naar 53%. Het aantal zwaar beschadigde en afgestorven bomen is minder dan ten opzichte van vorige onderzoeken. Dit wordt verklaard door het vellen van deze bomen.

Aan de hand van het onderzoek naar de boomtoppen zijn de volgende punten vast te stellen:
· de schade aan de bomen in zowel een productiebos als in een bos met een beschermde functie is toegenomen,
· de schade aan kruinen is het ergste bij beukenbomen,
· de conditie van het boomtoppen in het noordelijke deel van de Alpen is slechter dan in het zuidelijke deel.

Oorzaken verslechtering bos
Er zijn diverse oorzaken aan te wijzen voor de teruggang van de kwaliteit van de bossen in Tirol. De hoofdoorzaken voor de verslechtering van het bos zijn:
· extreme weersomstandigheden,
· aantastingen door kevers, schimmels e.d.,
· de teruggang in de bodemkwaliteit,
· de toename van schadelijke stoffen in de atmosfeer,
· de hoge leeftijd van de bossen.

Door de enorme sneeuwval in januari en februari 1999 ontstonden boven de boomgrens enorme lawines die het onderliggende bos over vele hectaren vernietigd hebben. De orkaan ‘Lothar’ die eind december 1999 in Frankrijk, Zwitserland en Zuid-Duitsland grote schade heeft toegebracht, is aan Tirol voorbij gegaan.

Schadelijke stoffen
De zwaveldioxide (SO2) concentratie in de lucht neem net als in voorgaande jaren af. De stikstofbelasting neemt echter toe. De stikstofoxide (NO) concentratie blijft licht stijgen, de stikstofdioxide (NO2) concentratie neemt zelfs sterk toe. De normen voor ozon (O3) worden veelvuldig overschreden. Ten opzichte van 1998 is een lichte verbetering te constateren wat komt door het vochtige weer en minder zon. Bij ozon worden de maximaal toegestane concentraties, met betrekking tot de bescherming van planten, in het dal 160-220 dagen per jaar overschreden. In het hooggebergte is dit bijna het hele jaar.

Bosbouw
In 1999 is in Tirol 1,1 miljoen m2 hout geoogst, dit is inclusief het hout dat wordt geoogst dan natuurschade. Ten opzichte van de voorgaande 25 jaar is er een sterkte toename van herbebossing waar te nemen (circa 25% meer herbebossing). Dit is een positieve ontwikkeling maar in de Tirolse bossen is meer potentieel.

Door het bosbeheer van de provincies in Oostenrijk wordt bijna totale hoeveelheid bos gekapt dat uit duurzaamheidsoogpunt is toegestaan. In de door de boeren beheert bos wordt slechts 50-70% van-wat-kan gekapt. De Oostenrijkse staatsbosbeheer probeert de boeren te stimuleren om meer hout op de markt te brengen, zeker bij een goede houtprijs. De houtbewerkingsindustrie in Tirol koopt ongeveer de helft van het hout in uit andere provincies of andere landen.

Management van het bos
Van de bossen met als functie het beschermen van het lager gelegen gebied tegen lawines (dus niet primair voor de houtproductie) is 35% ouder dan 140 jaar. Op zich hoeft dit geen probleem te zijn, omdat de bereikbare leeftijd van de bomen veel hoger is. Doordat de vitaliteit van de oudere bomen achteruitgaat en er een gebrek is aan jong gewas zijn er echter wel maatregelen nodig.

Het verjongen van het bos is, voor het instandhouden van de functie van het bos, namelijk bescherming van mens en natuur, van groot belang om zekerheid te hebben vermijdbare natuurgevaren tegen te kunnen gaan.

In 1999 is 88 miljoen Schilling (circa 15 miljoen gulden) ingezet om het bos, met als functie het beschermen van mens en natuur tegen lawines, te verbeteren. Hiervan kwam ruim 25% uit eigen middelen van de bosbezitters, het overige deel kwam van de EU, de Oostenrijkse centrale overheid en de provincie. De kosten kunnen niet gedekt worden uit de opbrengsten van het bos daar dit veel handmatig werk is wat duur is. Daarnaast zijn wegens slechte houtkwaliteit geringe prijzen te vragen.

Natuurbescherming
De tegenstelling tussen natuurbescherming en bosbouw is de laatste jaren minder geworden. Het onderwerp is zakelijker geworden en er is nu sprake van wederzijds begrip. Dit blijkt onder ander uit een natuurbeschermingsactiviteit waarin Staatsbosbeheer 20.000 inlandse doch zeldzame bomen en struiken heeft geplaatst. De kosten hiervoor zijn betaald door een speciaal natuurbeschermingsfonds. Daarnaast worden ook in andere projecten door verschillende organisaties nauw samengewerkt om tot een beter ontwikkelde natuur te komen.

Meer informatie is te vinden op: http://www.tirol.gv.at/wald/waldzustandsbericht.html

Zie voor een txt-versie van dit artikel hier.